
4e generatie datacenters: gecontaineriseerde datacenters
Nieuws over branchetrends, 2020.4.26
Geschreven door: Mark Rauchwarter
De vierde generatie datacenters is in opkomst en brengt een ingrijpende herziening met zich mee ten opzichte van eerdere generaties. Zelfstandige containers maken nu een modulaire opbouw mogelijk en bevatten de essentiële kerncomponenten die nodig zijn om dit nieuwe ontwerp te laten functioneren. Dit artikel bespreekt de vooruitgang in datacenterbeheer en de veranderingen in technologie en bedrijfsdoelstellingen die de ontwikkeling van datacenters naar hun vierde generatie hebben gestimuleerd.
Daarnaast wordt nader ingegaan op gecontaineriseerde datacenteroplossingen en op de manier waarop hun integratie in de datacenteromgeving bedrijven meer waarde biedt.
Van nieuwe datacenters wordt verwacht dat ze een levensduur hebben van 10, 20 of zelfs 30 jaar of langer. De technologie is de afgelopen tien jaar echter drastisch veranderd, waardoor bedrijven steeds hogere eisen aan hun datacenters stellen. Historisch gezien waren datacenters speciaal ontworpen computerruimten waarin mainframes en een beperkt aantal servers waren ondergebracht. De nadruk is verschoven van mainframes naar servers en vervolgens naar volledig gevirtualiseerde datacenters die op een combinatie van hardwareplatforms draaien.
In de loop der jaren zijn bedrijven blijven streven naar meer resultaat met minder middelen. In een periode waarin wereldwijde economische moeilijkheden de afgelopen jaren een veelvoorkomend thema waren, waren alle initiatieven gericht op het zo veel mogelijk besparen van kosten.
Datacenters zijn in de loop der tijd aanzienlijk veranderd. Tot voor kort bleven de meeste datacenters statisch, met serverracks in omgevingen met verhoogde vloeren en een zeer nauwkeurig geregelde temperatuur. Over het algemeen volgden ze een traditionele benadering van datacenterbeheer die zich door de jaren heen betrouwbaar had bewezen.
In de afgelopen twee decennia heeft de sector haar aanpak van datacenterbeheer veranderd om de grootste waarde te leveren aan de bedrijven die zij ondersteunt. Dit heeft geleid tot een indeling in generaties, waarbij elke generatie voortbouwt op de vorige en het ontwerp van datacenters, de operationele procedures en de gebruikte technologie verder ontwikkelt.
De eerste generatie datacenterontwerpen bleef jarenlang bestaan en leek relatief sterk op de oorspronkelijke, speciaal gebouwde computerruimten uit het midden van de twintigste eeuw. Volgens Manos "richtten deze faciliteiten zich vooral op uptime, betrouwbaarheid en redundantie. Een omvangrijke infrastructuur moest alle mogelijke tekortkomingen op het gebied van omgevingsomstandigheden opvangen." (Manos, 2008) Voor veel datacenters zijn dit nog steeds de belangrijkste operationele ontwerpprincipes. Ze functioneren vandaag de dag dan ook nog steeds als datacenters van de eerste generatie.
Datacenters van de tweede generatie kwamen op toen duidelijk werd dat datacenters van de eerste generatie snel verouderden en niet langer konden voldoen aan de eisen van technologische ontwikkelingen, milieukwesties en de markt.
Bij deze faciliteiten werd uitgebreider gekeken naar mogelijkheden om de energie-efficiëntie en duurzaamheid te verbeteren en de totale operationele kosten te verlagen. De aandacht ging meer uit naar de totale kosten dan alleen naar de initiële investeringskosten tijdens de bouw.
Datacenters van de derde generatie zijn pas relatief recent in gebruik genomen. Sommige worden nog steeds volgens dit concept ontworpen en gebouwd in plaats van over te stappen op ontwerpen van de vierde generatie. Deze generatie richt zich op het verbeteren van de operationele kosten door nog meer nadruk te leggen op energie-efficiëntie en modulariteit geleidelijk in datacenterontwerpen op te nemen.
Modulariteit maakt het mogelijk dat datacenters hun capaciteit eenvoudiger aanpassen aan marktomstandigheden en zakelijke behoeften door hun infrastructuur in kleinere stappen uit te breiden of te verkleinen.
Naarmate datacenters zich verder ontwikkelen, begint de sector het ontwerp van de zogenaamde vierde generatie datacenters te omarmen. Deze ontwikkeling bouwt voort op eerdere generaties en blijft zich richten op de belangrijkste aspecten die uiteindelijk leiden tot lagere totale kapitaalinvesteringen en een betere kostenefficiëntie.
Dit omvat verdere verbeteringen op het gebied van modulariteit om de schaalbaarheid en energie-efficiëntie te vergroten en tegelijkertijd de operationele en onderhoudsvereisten te verminderen. Manos vat de belofte van het ontwerp van de vierde generatie samen als "een zeer modulair, schaalbaar en efficiënt programma voor datacentercapaciteit op aanvraag, dat overal ter wereld snel en goedkoop kan worden geleverd en tegelijkertijd verdere groei mogelijk maakt wanneer dat nodig is." (Manos, 2008)
Modulariteit is een van de belangrijkste thema's bij het ontwerp van datacenters van de vierde generatie. Hierdoor kunnen datacenters hun capaciteit eenvoudiger aanpassen aan de zakelijke behoeften. Met een modulair datacenter kunnen de kosten gedurende de volledige levensduur effectiever worden beheerd en kan de faciliteit reageren op marktfluctuaties en veranderende computerbehoeften. Modulaire eenheden kunnen eenvoudiger en kosteneffectiever worden toegevoegd of verwijderd dan bij de bouw van traditionele datacentergebouwen.
"Modulaire datacenters kregen in 2007 meer bekendheid, [en] worden nu door veel leveranciers aangeboden en ingezet door exploitanten van datacenters op grote schaal, zoals Microsoft en Google, evenals in kleinere installaties in de hele sector." (Coles, 2011)
Fabrikanten van IT-infrastructuur (informatietechnologie) hebben hierop gereageerd door verschillende zelfstandige modulaire eenheden aan te bieden, die soms in zeecontainers worden ondergebracht. Deze eenheden kunnen de kosten verder verlagen door koel- en noodstroomsystemen te integreren die op elke module zijn afgestemd. Hierdoor is uitgebreide gecentraliseerde infrastructuur niet langer nodig, afgezien van netwerkverbindingen en primaire stroomaansluitingen.
Sommige datacenters die momenteel worden ontwikkeld, hebben modulariteit volledig omarmd in hun ontwerpen van de vierde generatie, waaronder Microsoft.
In het ontwerp van Microsoft wordt de flexibiliteit van gecontaineriseerde servers toegepast op de gehele faciliteit. Deze zal volledig worden opgebouwd "uit modulaire, geprefabriceerde mechanische, elektrische en beveiligingscomponenten enzovoort, naast gecontaineriseerde servers." (Manos, 2008) Dit betekent dat er geen gebouw hoeft te worden gebouwd om deze modulaire eenheden te huisvesten. In plaats daarvan worden ze buiten geplaatst en rechtstreeks aangesloten op de kerninfrastructuur die nog niet in de modulaire eenheden is opgenomen.
Een ander belangrijk onderdeel van het ontwerp van datacenters van de vierde generatie is de voortdurende aandacht voor het verbeteren van de energie-efficiëntie. Omdat de energiekosten wereldwijd blijven stijgen, zoeken steeds meer bedrijven en sectoren naar manieren om deze uitgaven te verlagen. Bovendien zijn datacenters door de grotere aandacht voor groene initiatieven, zoals het verminderen van de CO₂-uitstoot, een belangrijk aandachtspunt geworden, omdat ze tot de faciliteiten behoren die verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk elektriciteitsverbruik.
Volgens IBM: "Nu de energiekosten stijgen, schatten we dat datacenters per vierkante voet (of vierkante meter) 30 tot 80 keer zoveel energie verbruiken als een kantoorgebouw. Dit betekent dat energie 70 procent van de operationele kosten van een datacenter kan vertegenwoordigen." (IBM, 2011)
De vereisten voor koelsystemen hangen nauw samen met het verbeteren van de energie-efficiëntie in datacenters. Verbeterde koeltechnieken en -methoden helpen de energiekosten nog verder te verlagen.
Verschillende datacenters hebben dit concept omarmd door IT-apparatuur op hogere temperaturen te laten werken dan in datacenters van eerdere generaties. De nieuwste technologie is ontworpen om apparatuur bij hogere temperaturen te laten functioneren zonder aanzienlijke schade aan componenten of prestatieproblemen te veroorzaken. Hierdoor dalen de operationele kosten voor koeling, omdat de omgeving warmer kan blijven en koelunits minder vaak hoeven te werken.
In sommige gevallen kan, wanneer een datacenter zich in een gematigde of koelere klimaatzone bevindt, uitsluitend buitenlucht worden gebruikt zonder aanvullend koelsysteem. Dit biedt de hoogste energie-efficiëntie, gemeten aan de hand van de PUE (Power Usage Effectiveness, gedefinieerd als het totale energieverbruik van de faciliteit / het energieverbruik van IT-apparatuur). (Coles, 2011)
Zelfstandige modulaire datacentereenheden zijn de afgelopen 5 tot 10 jaar op de markt verschenen. Deze eenheden verschillen aanzienlijk wat betreft de opgenomen componenten en beschikbare opties, afhankelijk van de eisen van de klant.
Deze modulaire eenheden kunnen zo eenvoudig zijn als constructies waarin alleen serverracks zijn ondergebracht, waarvoor externe aansluitingen nodig zijn voor stroomvoorziening, noodstroom, koeling en ventilatie, en netwerkconnectiviteit. Aan de andere kant van het spectrum kunnen ze alle benodigde componenten bevatten, waaronder noodstroom en koeling, zodat alleen aansluitingen op de primaire stroomvoorziening en WAN-connectiviteit (Wide Area Network) nodig zijn.
Afbeelding 1 – Een datacenter in de omgeving van Chicago met gestapelde containereenheden (Coles, 2011)
Gecontaineriseerde oplossingen zijn verkrijgbaar in verschillende formaten. Sommige zijn ondergebracht in zeecontainers van 10, 20 of 40 voet, terwijl andere speciaal ontworpen constructies zijn die toch een modulariteit bieden die vergelijkbaar is met die van zeecontainers.
Deze geprefabriceerde constructies helpen datacenters en bedrijven hun kosten eenvoudiger te beheren door een duidelijk vastgestelde initiële aankoopprijs en berekenbare doorlopende operationele kosten te bieden. Veel eenheden zijn ontworpen om rechtstreeks buiten te worden geplaatst en hebben daarom alleen de benodigde externe aansluitingen nodig voor stroomvoorziening, netwerkconnectiviteit en eventueel koeling als deze systemen niet zelfstandig zijn geïntegreerd.
Hierdoor is geen gebouw of verhoogde vloer nodig. De zelfstandige, geprefabriceerde eenheden verkorten ook de tijd tussen aankoop en ingebruikname. Terwijl een traditionele gemetselde faciliteit maanden of zelfs jaren nodig kan hebben om operationeel te worden, kunnen deze eenheden binnen enkele weken of maanden worden geleverd en in gebruik worden genomen. In sommige gevallen verlaagt dit de totale initiële implementatie- en bouwkosten aanzienlijk.
Volgens een onderzoek van Hewlett-Packard (HP) bedroegen de totale bouwkosten van een typisch traditioneel datacenter 58.000.000 dollar.
Een vergelijkbaar modulair datacenter via het HP Flexible DC-programma kostte slechts 28.000.000 dollar, wat neerkomt op een verlaging van de initiële investeringskosten voor de ontwikkeling met 55%. (HP, 2010)
Binnen deze gecontaineriseerde oplossingen zijn verschillende serverconfiguraties beschikbaar. Afhankelijk van de behoeften van de klant of het implementatiescenario varieert dit van enkele honderden tot enkele duizenden servers. Ook de servertypen verschillen in omvang, van full-rack- en half-rackopties tot blade-serverontwerpen.
Afbeelding 2 – De POD-eenheid van HP met één rij IT-rackruimte. Het koelontwerp maakt gebruik van bovenliggende watergekoelde warmtewisselaars (Coles, 2011)
Een inherent probleem van deze gecontaineriseerde oplossingen is echter de beperkte ruimte. Hierdoor kunnen onderhoud en fysieke configuratiewijzigingen voor technici moeilijk zijn. Een manier om dit probleem aan te pakken, is uitsluitend systemen te blijven gebruiken die goed functioneren en defecte systemen buiten bedrijf te stellen totdat de container wordt vervangen.
Elke beslissing om deze aanpak toe te passen, moet zorgvuldig worden besproken en geëvalueerd om vast te stellen welke optie het grootste risico op extra kosten met zich mee kan brengen.
Afbeelding 3 – Oracle Sun Modular Data Center met een unieke indeling van IT-racks (Coles, 2011)
Bij vrijwel alle gecontaineriseerde oplossingen maakt de netwerkinfrastructuur deel uit van de geprefabriceerde eenheid. Een belangrijke reden hiervoor is dat kabelbeheer in zo'n beperkte ruimte een probleem kan vormen.
Kabels en bedrading moeten goed worden beheerd om de beschikbare ruimte efficiënt te benutten. Standaardnetwerkapparatuur kan worden gebruikt, maar voor optimale datacenterprestaties gaat de voorkeur vaak uit naar de snelst beschikbare opties, waaronder glasvezel- of 10-Gigabitverbindingen.
Voor gecontaineriseerde oplossingen zijn meerdere stroomvoorzieningsopties beschikbaar. Afhankelijk van de grootte van de eenheid kan de stroomconfiguratie bepalen welke aansluitingen de container nodig heeft. Eenheden kunnen worden geconfigureerd voor vaste installaties met bekabelde aansluitingen of voor installaties met snelkoppelingen, afhankelijk van wat het meest geschikt is of door de leverancier wordt ondersteund.
Sommige eenheden beschikken ook over geïntegreerde noodstroomoplossingen. UPS-systemen (Uninterruptible Power Supply) kunnen op rackniveau worden geïnstalleerd en "voldoende overbruggingstijd bieden voor een automatische omschakeling van de primaire naar de secundaire stroombron." (SGI, 2011)
De UPS kan ook in de volledige container worden geïntegreerd. Stroomdistributiesystemen die worden gebruikt wanneer een UPS in de container is geïntegreerd, kunnen de energie-efficiëntie verder verbeteren door het aantal AC-naar-DC-stroomomzettingen te verminderen en componenten tussen de netvoeding en de server te verwijderen. (HP, 2010)
Dit kan worden bereikt door de voedingen uit afzonderlijke servers te verwijderen en gelijkstroom rechtstreeks vanuit de UPS naar de servers en netwerkapparatuur te leiden.
Gecontaineriseerde datacentereenheden bieden de mogelijkheid om koelsystemen wel of niet op te nemen. Wanneer de zelfstandige eenheid geen koeling bevat, is een externe bron vereist. Dit gebeurt doorgaans via een externe aansluiting of een aansluitbaar modulair koelsysteem, dat soms door dezelfde leverancier wordt geleverd.
De meest voorkomende oplossingen op de markt lijken echter eenheden te zijn waarin de benodigde koelsystemen al zijn opgenomen. Deze systemen bieden verschillende standaardkoelopties, waaronder conventionele configuraties met warme en koude gangen of water- en/of koudemiddelkoelsystemen die rechtstreeks aan de racks in de behuizing zijn bevestigd.
Elke optie vertegenwoordigt een ander niveau van energie-efficiëntie. M. Bramfitt en H. Coles hebben een analyse uitgevoerd waarin verschillende leveranciers met hun koelopties voor gecontaineriseerde eenheden werden vergeleken. Afbeelding 4 geeft een overzicht van de resultaten.
Uit de resultaten blijkt dat een Free Air-systeem, dat uitsluitend buitenlucht gebruikt om de container te koelen zonder aanvullende koelapparatuur, de beste PUE oplevert. (Coles, 2011)
Afbeelding 4
In het eerder genoemde voorbeeld van het datacenter van de vierde generatie van Microsoft zal de faciliteit gebruikmaken van een luchtzijdige of waterzijdige economizer. Hierdoor kan Microsoft de faciliteit flexibel beheren en bepalen of bepaalde containers belangrijker zijn dan andere en of een bepaalde koeltechniek beter geschikt is voor een specifieke situatie.
Deze opties leveren ook de laagste PUE-waarden op en daarmee de hoogste energie-efficiëntie.
De aanschaf van een modulaire datacentereenheid vereist een volledig inzicht in de omgeving en de toekomstige doelstellingen van het datacenter. Voor veel organisaties vertegenwoordigt een gecontaineriseerde eenheid een aanzienlijke kapitaalinvestering. Het grote aantal beschikbare opties op de markt kan het moeilijk maken om de juiste eenheid te kiezen.
Bramfitt en Coles bieden een uitgebreide lijst met onderwerpen die vóór en tijdens het selectieproces van een leverancier moeten worden vastgelegd en overwogen:
Hoewel gecontaineriseerde datacenters zich ontwikkelen tot een mogelijke toekomstige richting voor de sector, moeten verschillende belangrijke aandachtspunten worden overwogen voordat wordt besloten of een gecontaineriseerd datacenter in een specifieke situatie de juiste oplossing is.
John Edwards noemt de volgende belangrijkste nadelen van modulaire datacenters:
Een modulair ontwerp is niet altijd de beste keuze. Hoewel de voordelen relatief duidelijk zijn bij de bouw van een nieuw, groot datacenter, kunnen sommige organisaties beter uit zijn met een traditioneler datacenter.
Edwards schrijft eveneens: "een bestaande faciliteit die al is gekocht en betaald, kan mogelijk dichter worden gevuld met apparatuur, waardoor dit financieel aantrekkelijker kan zijn dan het toevoegen van een modulaire eenheid." (Edwards, 2011)
De concepten achter datacenters van de vierde generatie hebben het potentieel om de manier waarop mensen over datacenters denken ingrijpend te veranderen. Het beeld van een grote, gekoelde ruimte vol serverracks op een verhoogde vloer kan binnenkort tot het verleden behoren. Het concept van modulariteit, dat een grotere schaalbaarheid mogelijk maakt, heeft in de hele sector aanzienlijke belangstelling gewekt.
Verbeteringen in breedbandtechnologieën en de groei van internetbackbones hebben de mogelijkheden uitgebreid voor de locaties waar datacenters kunnen worden gevestigd en de manieren waarop ze kunnen worden gebruikt. Servervirtualisatie was slechts de eerste stap richting de virtualisatie van datacenters. Naarmate virtualisatietechnologieën zich verder ontwikkelen, voorspellen brancheanalisten dat uiteindelijk het volledige datacenter gevirtualiseerd kan worden.
"In een virtuele omgeving behoren beproefde technieken zoals passieve stand-bysystemen tot het verleden, omdat beheerders bij het uitvallen van een fysiek systeem vrijwel onmiddellijk virtuele machines kunnen implementeren.
Zelfs wanneer twee machines volledig actief zijn, kan de ene bij een failover altijd de werklast van de andere overnemen, waardoor de onderneming haar infrastructuur efficiënter benut." (Cole, 2009)
Ook de cloud speelt een belangrijke rol in de toekomst van datacenters. Cloudsystemen werken goed samen met modulaire, gecontaineriseerde oplossingen doordat cloudserviceproviders hun capaciteit eenvoudig kunnen vergroten of verkleinen wanneer de vraag stijgt of daalt.
Cloudtechnologieën zullen zich blijven ontwikkelen, waardoor gecontaineriseerde systemen automatisch met elkaar kunnen communiceren, resources kunnen toewijzen en vrijgeven, en gegevens en rekenresources wereldwijd kunnen verplaatsen naar de meest geschikte locaties op basis van de vraag.
Hierdoor ontstaat de mogelijkheid dat het gebruik van datacenterresources een echte nutsvoorzieningsfunctie bereikt, waardoor bedrijven naar behoefte toegang krijgen tot resources.
Orchestratiesoftware zal naar verwachting een veel grotere rol spelen in datacenters door gedocumenteerde en herhaalbare processen af te handelen die anders door mensen zouden worden uitgevoerd. Dit leidt tot verdere kostenbesparingen en kortere oplostijden.
Ook de mogelijke ontwikkeling van programma's die processen kunnen leren en met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) nieuwe processen kunnen creëren, wordt onderzocht en verder ontwikkeld. Dit effent de weg voor nog meer automatisering. (CloudBzz, 2011)
Modulaire en gecontaineriseerde datacenters zijn essentieel voor het bereiken van de belangrijkste ontwerpdoelstellingen van datacenters van de vierde generatie. Met meer aandacht voor eenvoudige schaalbaarheid, lagere kapitaal- en operationele kosten, verbeterde energie-efficiëntie en ondersteuning van groene initiatieven zijn datacenters van de vierde generatie goed gepositioneerd om deze doelen te realiseren.
Naarmate de technologie zich de afgelopen decennia heeft ontwikkeld, zijn ook de zakelijke eisen aan technologie blijven toenemen. Hoewel het onmogelijk is om precies te voorspellen wat de toekomst zal brengen, kan worden verwacht dat datacenters zich blijven ontwikkelen en steeds kostenefficiënter, geautomatiseerder en krachtiger worden.